Ενεργοποιητές άγχους (A19-GR)

Κληρονομήσαμε την αντίδραση του άγχους από τους προγόνους μας λόγω της προστατευτικής τους φύσης. Εκείνη την εποχή, η αντίδραση στρες ήταν ζωτικής σημασίας για την επιβίωση και τη σωματική ασφάλεια. Στην κλασική «αντίδραση μάχης ή φυγής» όπου μεσολαβεί η αδρεναλίνη, η κορτιζόλη και άλλες ορμόνες του στρες, οι πρόγονοί μας είτε υπερασπίζονταν τους εαυτούς τους είτε τρέπονταν σε φυγή. Βιώνουμε τις ίδιες αντιδράσεις και σήμερα. Όταν ένα αγχωτικό συμβάν εμφανίζεται ως τραυματικό, το σώμα και ο εγκέφαλος ανταποκρίνονται αμέσως, συχνά με αρνητικά συναισθήματα. Είναι καλό λοιπόν να γνωρίζουμε πώς να αναγνωρίζουμε τις εξωτερικές και εσωτερικές μας πηγές άγχους.

Στρες, άγχος, ενεργοποιητής, αντιδραστικό νευρικό σύστημα, εξουθένωση, μακροχρόνιο στρες

Να κατανοήσουμε πώς εμφανίζεται το άγχος, πώς ενεργοποιούνται οι αντιδράσεις του στρες και με ποιο τρόπο μπορούν να αναγνωριστούν οι αναστολείς του στρες.

Ενήλικες, νέοι, κοινωνικά μειονεκτούσες ομάδες, δημόσιοι υπάλληλοι, διοικητικό προσωπικό, εθελοντές σε ΜΚΟ

I. Εξωτερικοί στρεσογόνοι παράγοντες

α) Πάρτε ένα φύλλο χαρτιού και γράψτε πέντε κατηγορίες. Στη συνέχεια, κάτω από κάθε λίστα, γράψτε τις πηγές στρες στη ζωή σας.

β) Παρακολουθήστε τον εαυτό σας κατά τη διάρκεια της ημέρας (εβδομάδας)· παρατηρήστε πότε αναστατώνεστε και τι προκαλεί το άγχος. Προσθέστε το στη λίστα σας.

γ) Παρατηρήστε και γράψτε (προσθέστε στη λίστα) όλους τους εκνευρισμούς και τις ταλαιπωρίες που αντιμετωπίζετε κάθε μέρα.

δ) Τώρα διαλέξτε έναν σωματικό στρεσογόνο παράγοντα που μπορείτε να αλλάξετε ή να εξαλείψετε. Λάβετε δράση!

ε) Στη συνέχεια, επιλέξτε τον κοινωνικό στρεσογόνο παράγοντα, πάρτε ένα συγκεκριμένο μέτρο για να ελαχιστοποιήσετε τον αντίκτυπό του σε εσάς.

ΙΙ. Εσωτερικοί στρεσογόνοι παράγοντες

α) Την επόμενη φορά που θα έχετε μια αντίδραση άγχους κάντε ένα βήμα πίσω και αναλύστε τις σκέψεις σας για την κατάσταση.

β) Προσδιορίστε τον αυτοδιάλογό σας και ρωτήστε "Γιατί αυτό είναι πρόβλημα για εμένα; Τι με ενοχλεί; "

γ) Στη συνέχεια, πηγαίνετε πιο βαθιά και αναρωτηθείτε:

• Τι μου θυμίζει αυτό το παρελθόν μου;
• Ποιοι φόβοι, πεποιθήσεις, ανασφάλειες μπορεί να είναι εδώ σε αυτήν την κατάσταση;
• Απειλείται το αίσθημα αυτοεκτίμησης;
• Αισθάνομαι οικειότητα;
• -Αισθάνομαι ότι με έχουν απορρίψει;

 Συνοψίζοντας: Αυτές οι γνώσεις είναι πολύ χρήσιμες για την κατανόηση των αντιδράσεων στο άγχος.

III. Πώς μπορώ να εκμεταλλευτώ τον εαυτό μου;

Κρίσιμο για τη βοήθεια των συμπτωμάτων άγχους και τραύματος είναι το να μαθαίνει κάποιος πως να αναγνωρίζει τις ικανότητές του, τους πόρους του. Το παρακάτω γράφημα σας προσκαλεί να υποδείξετε τους ενεργοποιητές σας  και τις συσχετίσεις που μπορείτε να βρείτε ώστε να εκμεταλλευτείτε τον εαυτό σας.

Παράδειγμα: (επιλέξτε έναν ενεργοποιητή από τη λίστα σας).

Γνωρίζω ότι παγώνω όταν κάποιος μου φωνάζει.

Οι ενεργοποιητές μου είναι: Θυμωμένος άνθρωπος που φωνάζει στο τηλέφωνο.

Τα βοηθήματά μου είναι: Αποδεσμευτείτε από το άτομο και πάρτε μια κοιλιακή αναπνοή.

Φτάνω σε αυτό το σημείο με το: Να θυμάμαι να αναπνέω και να μην παίρνω ένα θυμωμένο άτομο προσωπικά.

Βρείτε τουλάχιστον 5 ενεργοποιητές και αναζητήστε σχετικά βοηθήματα.

Εάν κάνετε αυτήν τη δραστηριότητα ως συνεδρία ομαδικής δραστηριότητας, κάθε ένας από τους συμμετέχοντες μπορεί να παρουσιάσει έναν από τους ενεργοποιητές του μαζί με το σύντομο σχέδιο βοηθημάτων/πόρων. Ο διαμεσολαβητής/εκπαιδευτής μπορεί να γράψει στην αφίσα μία πιθανή συλλογή από πόρους/βοηθήματα.

Ολοκληρώνουμε τη δραστηριότητα με μια συζήτηση και ανατροφοδότηση από τους συμμετέχοντες.

χαρτί, μολύβι ή στυλό, κηρομπογιές

αυτοδιδασκαλία, τεχνική αυτογνωσίας, αυτο-εξερεύνηση, συζήτηση, βιωματική μάθηση.

Επειδή είναι μια αρκετά περίπλοκη άσκηση, είναι απαραίτητο να προετοιμαστεί η υλοποίησή της. Ο εκπαιδευτής (αρχηγός της ομαδικής εργασίας) πρέπει να έχει εμπειρία και να έχει αρκετές δεξιότητες στη  συνεργασία με τη μικρή ομάδα και τη δυναμική της.

Προσαρμοσμένο από:  Mischke-Reeds, M. (2018).  Somatic Psychotherapy Toolbox. Eau Claire, WI: PESI Publishing & Media, Inc.

Integra Institute (Sonja B. Eisenreich).